Mała czarna czy peplos - „Trendy i owędy” kontra „M.O.D.A."

14 września

Mała czarna czy peplos - „Trendy i owędy” kontra „M.O.D.A."

Dwie książki o modzie. Bardzo różne w formie, opracowane według zupełnie innych kluczy. Łączy je jedno. Wzbudziły zaciekawienie dwóch modowych ignorantek najchętniej odzianych w dżinsy i podkoszulki. Modne dżinsy i modne podkoszulki. Wyrażające nas dżinsy i podkoszulki.

Ale żeby się dowiedzieć, że te nasze skromne stroje to także stylistyczna deklaracja, musiałyśmy zdobyć się na odwagę, przezwyciężyć nasze uprzedzenia i zaufać dwóm książkom. Pierwsza z nich to albumowe „Trendy i owędy” z założenia bardziej do oglądania, a druga „M.O.D.A.” - bardziej do czytania. Obie wydane w ramach doskonałych serii i obie z punktu widzenia pani w średnim wieku i początkującej nastolatki zaskakująco wciągające.

„Trendy i owędy, czyli czego nie wiedzieliście o modzie, a chcielibyście wiedzieć” Alicji Budzyńskiej, Katarzyny Olech-Michałowskiej i Agaty Raczyńskiej to książka, którą naprawdę warto mieć na półce, nawet jeśli moda interesuje nas tyle, co zeszłoroczny śnieg. Nie przedstawiono jej bowiem tutaj jako wartości samej w sobie, ale wpleciono misternie w kulturę, historię, pokazano przenikanie się, oddziaływanie różnych aspektów życia z tym, co się wkłada na grzbiet, nogi i głowę.

Autorki dowodzą, że w dziejach stroju (aż od starożytności) odbija się historia świata, jego przemian społecznych, kulturowych. Dość przypomnieć chociaż kontrowersje wokół damskiego garnituru, inspirowany mundurem, oszczędny w formie styl II wojny światowej czy pojawienie się mini. Nie mówiąc już o świetnym wykresie obrazującym zmiany ideału kobiecej sylwetki od średniowiecza po lata 80. XX wieku.

Czytelnik pozna także kultowe, charakterystyczne projekty znanych domów mody, różnice pomiędzy kolekcjami prêt-à-porter a haute couture oraz ikony mody - ludzi, którzy przełamywali modowe stereotypy, a ich własny, niepowtarzalny styl inspirował projektantów.

Nie pominięto także dodatków - od fryzur, nakryć głowy poprzez biżuterię, torebki, okulary aż po bieliznę czy buty (te do noszenia i te, w których chodzenie wydaje się niemożliwe). I tu pojawia się moje jedyne „ale". Fryzury, lata 80. Jaki mullet? Toż to czeski piłkarz!

Ubiór to nie jedynie prosta ekspresja naszej osobowości. W kanonie mody autorki prezentują przykłady szat królewskich, odzieży sportowej, przebrań karnawałowych, wojskowych mundurów z różnych czasów i kultur, odzienia kapłanów, a nawet strojów identyfikujących poszczególne subkultury.

Siła tej książki tkwi w bardzo oszczędnym operowaniu tekstem. Pełni on funkcję wspomagającą, pojawia się jako dopowiedzenie, notatka na boku projektu, krótki wstęp do rozdziału, wyjaśnienie trudnego terminu (a jest ich sporo). Większość informacji ukrywa się w doskonałych ilustracjach Agaty Raczyńskiej. Stylizowane na szkice projektanta mody, rysowane ołówkiem, jakby od niechcenia, opatrzone ręcznymi dopiskami.

Seria ART Egmontu, w której ukazała się ta pozycja, gwarantuje najwyższą jakość wydania. To edytorska perła - twarda oprawa, intrygująca bladoróżowa okładka, otwierająca książkę i doskonale wprowadzająca w jej klimat wycinanka, albumowy charakter i świetny, matowy papier to nie wszystko. Pomyślano nawet o szkicowniku i notatniku dla młodych projektantów. Tylko jak mazać po takim cudzie?

„M.O.D.A. Metki. Obcasy. Dżinsy. Adidasy” Katarzyny Świeżak to kolejna część świetnej serii Wydawnictwa Dwie Siostry zapoczątkowanej wielkim przebojem „D.O.M.E.K.” Autorka przedstawia w niej najciekawsze zjawiska w modzie ostatnich 150 lat. Zarówno te, które na stałe weszły do kanonu jak dżinsy, mała czarna, szpilki lub buty emu, jak i te, które okazały się raczej jednorazowym eksperymentem. Wyobraźcie sobie na przykład rajstopobuty albo ubrania z pluszaków.

Krótkie notki zawierają dość ciekawe informacje o powstaniu danej rzeczy bądź genezie zjawiska, anegdotki, fakty, dane, słynne nazwiska i jasny nawet dla dzieci kontekst kulturowy. Napisano je dość prostym językiem, w formie przypisów wyjaśniono terminy potencjalnie niezrozumiałe (np. menedżer, punk, brezent).

Autorka pokazuje związki mody ze zmianami w naszych zwyczajach, życiu codziennym. Część z pomysłów już wcielono w życie. Nikogo nie dziwi ekomoda, torby z brezentu. Ale ubrania z rozpylacza, dom w kieszeniach to jeszcze pieśń przyszłości.

„M.O.D.A.” to także, dzięki ilustracjom Katarzyny Boguckiej, uczta dla oka. Grafika utrzymana w charakterystycznym ekspresyjnym stylu artystki opowiada równoległą do tekstu pełną humoru historię. Kontrastowe mocne barwy, dynamika, ciągły ruch, interakcje pomiędzy postaciami sprawiają, że każda strona jest jak kolejny odcinek animowanego serialu oczywiście o modzie. Wprawne oko dostrzeże wiele smaczków, odniesień do popkultury, choć czasem to i owo młodszym dzieciom trzeba będzie wytłumaczyć. 

---

Którą pozycję wybrać? Najlepiej dwie, gdyż uzupełniają się doskonale. Obie przywracają modzie należne miejsce i traktują ją poważnie jako część naszej kultury, sztukę, sposób wyrażania siebie, a nie pustą pogoń za najnowszymi trendami z sieciówek. Obie również nie czynią z mody fetyszu, ale uwzględniają - bez wartościowania - nasze różne podejścia do tematu. 

Stonowane, eleganckie „Trendy” to fascynująca podróż po historii stroju niemalże od jego początków, pozycja dla każdego niezależnie od wieku. Inwestycja na lata. Nieco erudycyjne kompendium, nasycone konkretną wiedzą, choć tekstu tam mało. Można zabłysnąć w towarzystwie i zostać mistrzem Scrabble, mało kto wie przecież, co znaczą takie słowa jak szustokor, fortugał czy surcot. Do wertowania i oglądania w nieskończoność. Doskonałe graficznie i edytorsko. Perełka.

Pełna życia, ruchu „M.O.D.A.” skupia się raczej na czasach nam współczesnych. Sposób pisania, anegdotyczne podejście do tematu sprawiają, że raczej docenią ją młodsi czytelnicy. I oczywiście wielbiciele stylu Katarzyny Boguckiej. Ale kto wie?

TRENDY I OWĘDY, CZYLI CZEGO NIE WIEDZIELIŚCIE O MODZIE, A CHCIELIBYŚCIE WIEDZIEĆ

Tekst: Alicja Budzyńska, Katarzyna Olech-Michałowska
Ilustracje: Agata Raczyńska
Wydawnictwo: Egmont

Seria: Art
Data wydania: 2016
Oprawa: twarda
Liczba stron: 96
Format/forma: maksi
Rekomendowany wiek: 7+, dorośli

M.O.D.A. METKI. OBCASY. DŻINSY. ADIDASY 

Tekst: Katarzyna Świeżak
Ilustracje: Katarzyna Bogucka
Wydawnictwo: Dwie Siostry

Seria: S.E.R.I.A.
Data wydania: 2011
Oprawa: twarda
Liczba stron: 148
Format/forma: midi
Rekomendowany wiek: 7+

Czytaj więcej »

Wszystko gra. Co tu jest grane? Co słychać? - Muzyczna trylogia

27 sierpnia

Wszystko gra. Co tu jest grane? Co słychać? - Muzyczna trylogia

Trzy niezwykłe książki o muzyce, trzy próby przełożenia dźwięku i harmonii na język liter i obrazu, w efekcie dwa popularnonaukowe majstersztyki i jedna po prostu dobra pozycja. Łączy je autorka tekstu - Anna Czerwińska-Rydel i świetna, nowatorska forma graficzna.

Rozpocznijmy więc wielką muzyczną przygodę...

„Wszystko gra!”

Chaos, nieuporządkowanie, istna kakofonia, ciągłe kłótnie, przekomarzania. Każdy czuje się najważniejszy, niektórzy zbyt łatwo się obrażają. Jak to artyści. Nagle wkracza on, wykonuje nieczytelne dla laika ruchy, ale oni wiedzą, co mają robić. Każdy z osobna i wszyscy razem. W harmonii. Zaczyna się koncert.

Historię współtworzą niesamowite ilustracje Marty Ignerskiej w zależności od temperamentu, cech instrumentu nawiązujące do różnych stylistyk. Puzon i kontrabas przywołują od razu skojarzenia z klubem jazzowym z lat 30. Trochę diabelski fagot również preferuje ciemne, mroczne piwnice. Z dystansem, humorem bawią się muzyką, improwizują, choć kontrabas twardo stoi na ziemi. 

Co innego trąbka - funkcjonalna, skupiona na realizacji zadania, odpowiedzialna. Wszystko w niej jest celowe, każda jej cecha, nawet to, że błyszczy w słońcu. Ma być widoczna, ma ostrzegać. Nie dziwi również antyczna stylizacja flecisty - flet to przecież starożytny instrument pasterzy i bogów. Podobnie myśliwy z rogiem na polowaniu. Rytm stanowi podstawowy budulec muzyki o korzeniach afrykańskich - tak też kojarzy się perkusista rządzący kotłami. Gra na instrumentach perkusyjnych wymaga dużej krzepy i wyczerpuje fizycznie - nawet 6-latek zauważył, że znalazło to swoje odbicie na ilustracji. I tak dalej.

Dźwięk przedstawiono za pomocą wyrazistych, wręcz fluorescencyjnych kolorów - różowego i pomarańczowego. Grubość, rodzaj kreski oddaje jego siłę i natężenie. Od wielkiego, głębokiego, wypełniającego niemal całą stronę dudnienia kotłów, poprzez subtelne, świdrujące, cienkie dźwięki skrzypiec po ciszę obrażonych altówek. 

Lekturę zacznijcie koniecznie od wyklejki i dopiero na niej zakończcie. Skrywa się tam publiczność i jej emocje - te przed koncertem i euforia tuż po nim (choć nie na każdego podziałała magia muzyki klasycznej).

„Wszystko gra!” zasłużenie otrzymało najważniejszą nagrodę przyznawaną książkom dziecięcym - I miejsce Bologna Ragazzi Award w kategorii „Non Fiction”, a także nominację do nagrody Deutscher Jugendliteraturpreis 2014, książka została również wpisana na Listę Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej oraz na Honorową Listę IBBY.

„Co tu jest grane?”

Orkiestra symfoniczna nie ma już dla nas tajemnic, wiemy, kto jaką pełni funkcję, poznaliśmy istotę harmonii i wpływu muzyki na emocje widowni. Czas przyjrzeć się formie.

W tym celu Anna Czerwińska-Rydel wraz z ilustratorką Katarzyną Bogucką zabierają czytelnika do muzycznej cukierni, w której możemy skosztować między innymi drożdżowej fugi, pleśniaka sonatowego, ronda tortowego. Analogie pomiędzy tworzeniem dzieła muzycznego a pieczeniem ciasta, podobieństwa w strukturze, a nawet w cechach składników pozwalają łatwiej zrozumieć i zapamiętać budowę poszczególnych form. Pączki to nic innego jak etiudy i kaprysy, drobne pralinki przypominają preludia. Magia synestezji, przenikanie się zmysłów - słuchu, wzroku, smaku oddaje piękno i głębię sztuki, która działa na człowieka całościowo.

Na zmysł wzroku działają świetne ilustracje, nawiązujące do stylistyki lat 50. Dowcipne (zwróćcie uwagę na sklep znajdujący się pomiędzy cukiernią a warzywniakiem 😋😏), smakowite, pełne hedonistycznej radości z pochłaniania miliona muzycznych kalorii.

Warto skorzystać również z podpowiedzi autorki, otworzyć się na polecane w tekście dźwięki - przykłady omawianych form muzycznych. Fuga Bacha wysłuchana w towarzystwie świeżej, pachnącej, jeszcze ciepłej chałki - brzmi niezwykle kusząco.

„Co słychać?”

Muzyka skrywa się nie tylko w salach koncertowych, możemy odnaleźć ją wszędzie, we wszystkich naszych codziennych czynnościach.

Właśnie w ten sposób poprzez odniesienie do zwykłych, powtarzalnych rytuałów rodziny Allegrich autorka przystępnie tłumaczy trudne muzyczne terminy pochodzące z języka włoskiego. Podczas obiadu poznajemy muzyczne tempa jedzenia państwa Allegrich (od lento po allegro). Dyskusja o planach wakacyjnych to okazja do pokazania pojęć związanych z dynamiką (głośnością). Wieczór - tu ważna jest artykulacja, czyli sposób wydobycia dźwięku. Con amore kończy dzień.

Przyznam szczerze, że ostatnia część nie ujęła mnie tak bardzo jak dwie poprzednie. Nie zawsze bezpośrednio z tekstu wynikało znaczenie terminu (7-latek czasami się gubił), na szczęście na końcu znajduje się wyczerpujący słowniczek. Ale przede wszystkim  brakowało w niej emocji. To po prostu rzetelna, dość nowatorska w formie pozycja stricte edukacyjna ułatwiająca dzieciom zapamiętanie  tych wszystkich skomplikowanych nazw, które nawet nie wiadomo jak poprawnie wymówić (po lekturze nikt nie będzie już miał z tym kłopotu). Rysunki Moniki Hanulak i grafika Małgorzaty Gurowskiej - choć ciekawe i intrygujące - także wypadają trochę blado przy pełnych pasji ilustracjach Marty Ignerskiej i Katarzyny Boguckiej. Z drugiej strony wyraziste postaci skoncentrowane na jednej czynności zgodnie z zasadami mnemotechnicznymi pozwalają na lepsze zakotwiczenie omawianych pojęć w pamięci. Coś za coś.


„Wszystko gra” i „Co tu jest grane" to pozycje obowiązkowe w biblioteczce młodego melomana.
„Co słychać” przyda się każdemu dziecku, które myśli poważnie o tworzeniu muzyki.

WSZYSTKO GRA

Tekst: Anna Czerwińska-Rydel

Ilustracje: Marta Ignerska

Wydawnictwo: Wytwórnia

Data wydania: 2011

Oprawa: twarda
Liczba stron: 36
Format/forma: maksi
Rekomendowany wiek: 5+

CO TU JEST GRANE?

Tekst: Anna Czerwińska-Rydel

Ilustracje: Katarzyna Bogucka

Wydawnictwo: Wytwórnia

Data wydania: 2012

Oprawa: twarda
Liczba stron: 36
Format/forma: maksi
Rekomendowany wiek: 5+

CO SŁYCHAĆ?

Tekst: Anna Czerwińska-Rydel

Ilustracje: Monika Hanulak (rysunki), Małgorzata Gurowska (grafika)

Wydawnictwo: Wytwórnia

Data wydania: 2015

Oprawa: twarda
Liczba stron: 52
Format/forma: maksi
Rekomendowany wiek: 5+

Czytaj więcej »