Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Stiasny Ewa. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Stiasny Ewa. Pokaż wszystkie posty
„Nie każdy umiał się przewrócić” i „Urodziny prawie wszystkich”, czyli latające słonie uczą nas żyć

29 maja

„Nie każdy umiał się przewrócić” i „Urodziny prawie wszystkich”, czyli latające słonie uczą nas żyć

Na książkach nie ma napisu Najlepiej spożyć przed... Dobra literatura nie ma terminu przydatności, nie poddaje się upływowi czasu, w zależności od naszych osobistych doświadczeń, świata wokół nas zmienia się jedynie jej wydźwięk, znajdujemy w niej nowe treści, odkrywamy kolejne piętra znaczeń. Ta uniwersalność to siła sztuki. Truizmy? Pewnie tak, ale niestety gdy na księgarnianych półkach premiera wypycha premierę z prędkością Pendolino, gdy zwykły czytelnik nie jest w stanie ogarnąć wszystkich interesujących go nowości, warto wykorzystać chwilę spowolnienia, zatrzymać się i spojrzeć wstecz. Ponownie odkryć wyjątkowe pozycje, które mają już kilka lat, wciąż zachwycają i - co ważne - nadal możecie je wszędzie kupić. Świetny pomysł Wydawnictwa Dwie Siostry może w tym pomóc, więc śledźcie hasztag #backlistaprzebojów.

„Nie każdy umiał się przewrócić”, „Urodziny prawie wszystkich” Toon Tellegen, Ewa Stiasny, Wydawnictwo Dwie Siostry, filozoficzne opowieści nie tylko dla dzieci


Na podium mojej prywatnej listy przebojów z niedalekiej przeszłości na pewno znalazłyby się dwie książki Toona Tellegena. Ciepłe, urocze, mądre, przewrotne tomiki z krótkimi opowieściami wprost z życia mieszkańców pewnego lasu, czyli „Nie każdy umiał się przewrócić” i „Urodziny prawie wszystkich”. To książki, które naprawdę łączą pokolenia. Ten bezpieczny świat, w którym sprawy toczą się nieśpiesznie, w którym króluje przyjaźń, a każdy ma te same prawa, po prostu uwodzi. Filozoficzne podteksty, ukryty wszędzie absurd, abstrakcyjny humor sprawiają, że historie zmuszają do myślenia, do pochylenia się nad tym, co nam w codzienności umyka.
W pierwszej pozycji każdy rozdział to po prostu jakaś historia z niezwykłej codzienności zwierząt, w drugiej - zgodnie z tytułem - mamy okazję uczestniczyć w całej serii niezwykłych urodzin.

„Nie każdy umiał się przewrócić”, „Urodziny prawie wszystkich” Toon Tellegen, Ewa Stiasny, Wydawnictwo Dwie Siostry, filozoficzne opowieści nie tylko dla dzieci

„Nie każdy umiał się przewrócić”, „Urodziny prawie wszystkich” Toon Tellegen, Ewa Stiasny, Wydawnictwo Dwie Siostry, filozoficzne opowieści nie tylko dla dzieci


Perspektywa odkrywania rzeczywistości przez zwierzęcych bohaterów przypomina sposób poznawania otoczenia przez dzieci. Choć zwierzaki przyjmują świat, takim jaki jest, nie oznacza to, że ich postrzeganie pozbawione jest głębszej refleksji. Próbują zrozumieć rządzące światem prawa, czasami naginając rzeczywistość i przeceniając własne umiejętności. Znajdują nowe treści w zwykłych czynnościach, także tych, nad którymi się nie zastanawiamy. Rozkładają je na czynniki pierwsze, analizują i zadają pytania. Tak jak najmłodsi. Szukają sensu, wyłapują absurdy. Dziwią się tak jak choćby ślimak wodny, który z niedowierzaniem słucha opowieści słonia o tym, jak się spada z chmury. Tu króluje dociekliwość, czasami naiwna, bywa że trochę infantylna, zawsze przenikliwa.


„Nie każdy umiał się przewrócić”, „Urodziny prawie wszystkich” Toon Tellegen, Ewa Stiasny, Wydawnictwo Dwie Siostry, filozoficzne opowieści nie tylko dla dzieci


Prawie każdy rozdział to także historia jakiegoś marzenia, zwykłego lub niezwykłego, realnego lub ze świata fantazji. Teoretycznie wszystko w tym lesie jest możliwe. Spotykamy choćby jeża, który chce zawisnąć w powietrzu jak słońce i nawet mu się to udaje. Mrówka kiedyś mu bowiem powiedziała, „że jeśli odpowiednio długo się nad czymś zastanawia i jest się cierpliwym, to wszystko można". Jeż wcielił więc tę dewizę w życie i pewnego dnia już mógł. I wisiał jak słońce. Tak po prostu.

To także opowieść o naszych ograniczeniach i ich przekraczaniu, o tym, co jest możliwe i tym, co wydaje się być niewykonalne ze względu choćby na nasze fizyczne cechy lub prawa rządzące naturą.


„Nie każdy umiał się przewrócić”, „Urodziny prawie wszystkich” Toon Tellegen, Ewa Stiasny, Wydawnictwo Dwie Siostry, filozoficzne opowieści nie tylko dla dzieci

W niezwykle inteligentny sposób autor pokazuje różnorodność świata. Wszyscy są równi, ale każdy jest inny, mimo tego żyją razem w harmonii. Nie ma dwóch takich samych zwierząt, każde ma swoje cechy szczególne, talenty, możliwości, a nawet własną koncepcję najlepszych pod słońcem urodzin. Każde marzy o czymś innym, czego innego się obawia. Świetlik się boi, że jakiegoś dnia się nie włączy. Dla dżdżownicy to nie do pomyślenia. Ona chciałaby wszystko wyłączyć. Żółwia z kolei przeraża perspektywa przeciekającej skorupy i lamentowania przez cały dzień. Relacje między zwierzętami oparte są na ciekawości świata i drugiej istoty, akceptacji nawet najbardziej dziwacznych rzeczy oraz zachowań i - czasami - zdumieniu, że coś może być tak inne. Zdziwienie to jest przy tym ciepłe, przyjazne. Takie jakie towarzyszy dziecku podczas odkrywania otoczenia i stosunków między ludźmi. Nieskażone stereotypem, bez narzuconych jeszcze sztywnych reguł. To wielka wartość.

W wielu opowieściach przewija się również motyw poszukiwania własnej tożsamości, bycia sobą. Świerszcz postrzegany jako płaszcz, niecodzienny, ale płaszcz, staje się nim, przestaje być świerszczem. Podobnie lew, który tak przestraszył się sam siebie, że postanowił przestać ryczeć.
„Nie każdy umiał się przewrócić”, „Urodziny prawie wszystkich” Toon Tellegen, Ewa Stiasny, Wydawnictwo Dwie Siostry, filozoficzne opowieści nie tylko dla dzieci


Lubię język Tellegena - prosty, ciepły, wyważony, doskonale współgrający z przyjazną groteską, światem, którym rządzi sympatyczny absurd i odrobina melancholii. Ten niepowtarzalny klimat, który znamy choćby z klasycznego „Kubusia Puchatka”, wzbogacono tu o jeszcze więcej dziwności, jeszcze więcej zaskakujących sytuacji skłaniających do przemyśleń. Po prostu czytelnicy otrzymują filozoficzne rozważania, pytania o fundamentalne sprawy, podstawowe sensy w przystępnej, zmetaforyzowanej, eklektycznej formie, która trafi do każdego odbiorcy, niezależnie od jego wieku. Co więcej, autor unika morałów, jednoznacznych odpowiedzi. Prezentuje problem, w dialogach zwierząt pokazuje różne punkty widzenia i zawiesza opowieść w najmniej oczekiwanym momencie. Zostawia czytelnika z myślą, która telepie się po głowie, otwiera różne szuflady. Ta nieoczywistość, to niedopowiedzenie działa.
„Nie każdy umiał się przewrócić”, „Urodziny prawie wszystkich” Toon Tellegen, Ewa Stiasny, Wydawnictwo Dwie Siostry, filozoficzne opowieści nie tylko dla dzieci


Równie nieoczywiste są ilustracje stworzone przez Ewę Stiasny. Lekko rozmyte, jakby niedookreślone, zwiewne kryją w sobie niepewność i lekkość. Artystka unika ostrych konturów, pozornie nieporadnie jak dziecko wychodzi za linię, pojawiają się plamy, mazaje. Podobnie jak autor tekstu jedynie pobudza odbiorcę do stworzenia własnej wizji, nie daje gotowych rozwiązań. Dodatkowy smaczek stanowi przemyślana typografia, te nierówne litery w listach i liścikach. Niby nabazgrolone, a tak wzruszające.

„Nie każdy umiał się przewrócić”, „Urodziny prawie wszystkich” Toon Tellegen, Ewa Stiasny, Wydawnictwo Dwie Siostry, filozoficzne opowieści nie tylko dla dzieci

„Nie każdy umiał się przewrócić”, „Urodziny prawie wszystkich” Toon Tellegen, Ewa Stiasny, Wydawnictwo Dwie Siostry, filozoficzne opowieści nie tylko dla dzieci

Z każdej opowieści bije niewymuszone ciepło, to świat przyjazny, choć momentami zaskakujący swoim surrealizmem. Czas tu płynie wolniej, można się zatrzymać, przyjrzeć otoczeniu ze wszystkich stron, przemyśleć to i owo, wreszcie zanurzyć się w głąb samego siebie, próbując znaleźć własną odpowiedź na zadawane przez zwierzęta przewrotne pytania. Mrówka, która nie może unieść tego, że wszystko wie, zostanie ze mną na zawsze.


Oba tomy towarzyszyły nam przez wiele wieczorów, wywoływały zadumę, powodowały salwy śmiechu, skłaniały do rozmowy. To literatura, która prowokuje dialog. Zewnętrzny i wewnętrzny. W zależności od okoliczności chce się gadać lub chce się myśleć. Tego oczekuję od dobrych pozycji dla dzieci. Odrobiny prowokacji. Czy to lektura tylko dla młodszych? Na pewno nie. Sięgam do nich od czasu do czasu, gdy potrzebuję resetu, gdy mam chwilę, by się zatrzymać i spojrzeć na życie z nieco innej perspektywy. Nonsens, absurd i humor paradoksalnie to ułatwiają, przynajmniej w moim przypadku.


NIE KAŻDY UMIAŁ SIĘ PRZEWRÓCIĆ
Tekst: Toon Tellegen
Ilustracje: Ewa Stiasny
Tłumaczenie: Jadwiga Jędryas
Wydawnictwo: Dwie Siostry
Data wydania: 2013
Oprawa: twarda
Liczba stron: 116
Format/forma: klasyczna książka
Sugerowany wiek: 5+


URODZINY PRAWIE WSZYSTKICH
Tekst: Toon Tellegen
Ilustracje: Ewa Stiasny
Tłumaczenie: Jadwiga Jędryas
Wydawnictwo: Dwie Siostry
Data wydania: 2014
Oprawa: twarda
Liczba stron: 136
Format/forma: klasyczna książka
Sugerowany wiek: 5+

„Tydzień Konstancji”, czyli zapach koloru

28 października

„Tydzień Konstancji”, czyli zapach koloru


Siedem dni z życia jednej dziewczynki, wyjątkowy symboliczny tydzień złożony z dni specjalnych, niezapomnianych, począwszy od pachnącej babciną szarlotką soboty, poprzez niedzielę o kawowym aromacie, lany poniedziałek, zalatujący rybą wtorek, czwartek, w którym unosi się woń papkowatego ryżu i domowych pączków, aż do kolejnej soboty, gdy spełniają się marzenia. O tym właśnie opowiada niewielka książka „Tydzień Konstancji” Olgi Masiuk - zabawna i wzruszająca, słodka (czasami za) i szczera.

„Tydzień Konstancji” Olga Masiuk, Ewa Stiasny, Dwie Siostry


Tytułowa Konstancja to ciekawa świata, trochę roztrzepana dziewczynka, która uwielbia słowa, choć z tymi trudniejszymi czasami sobie jeszcze nie radzi. Jak każde dziecko w jej wieku chce przede wszystkim doświadczać, czuć i wiedzieć. Pędzić na rowerze tak szybko, by poczuć wiatr. Zostać porządnie oblaną w wielkanocny poniedziałek. Niestety, w jej przypadku nie wszystko jest proste. Jeden ze zmysłów dziecka nie działa, Kostka nie widzi od urodzenia.

„Tydzień Konstancji” Olga Masiuk, Ewa Stiasny, Dwie Siostry


W tej pełnej niewymuszonego humoru opowieści autorce udało się w subtelny, lekki sposób pokazać nam, widzącym, z czym musi się mierzyć ktoś, kto nie widzi. To historia marzeń, które ze względu na to ograniczenie wydają się być niemożliwe do spełnienia. Czy to prawda? Odpowiedź znajdziecie w książce.

„Tydzień Konstancji” Olga Masiuk, Ewa Stiasny, Dwie Siostry


Pierwszoosobowa narracja dodaje wiarygodności. Poznajemy świat Konstancji jej oczami. I ten problem, który bystry czytelnik już wyłapał, przewija się przez całą książkę. Najlepiej oddaje to przezabawna rozmowa Kostki z wujkiem, dialog „ze ślepym o kolorach”, uzmysławiająca, jak bardzo nasz język jest przesiąknięty odwołaniami do leksemów związanych z wzrokiem. Wujek mówi, dziecko punktuje, ujawniając przy tym dystans do siebie i swojej niepełnosprawności. Niezręczność wynikająca z nieadekwatności leksyki, frazeologii kryjącej się w dosłownych znaczeniach stanowi punkt wyjścia do zabawnej próby oddania tego, co w tym przypadku wydaje się być niemożliwe do zrozumienia w typowy sposób.

„Tydzień Konstancji” Olga Masiuk, Ewa Stiasny, Dwie Siostry


W dzieciństwie byłam na zimowisku zorganizowanym w szkole dla głuchoniemych z świetnie wyposażoną (jak na tamte czasy) salą dyskotekową. Z prawdziwą kulą. Wszystkie dzieciaki były zdumione. Po co? Dlaczego? Jak? Do dziś pamiętam panią, która próbowała pokazać nam, w jaki sposób osoby niesłyszące czują dźwięk, muzykę, rytm. Podobnie w tej historii paradoksalnie świat dziewczynki wypełniają kolory definiowane przez odniesienia do rzeczywistości, którą ONA może poznać i zrozumieć. Barwy pachną, znaczą, są konkretne, przywołują wspomnienia, wydarzenia, emocje podobnie jak odsłaniające się dzięki dotykowi kształty. Zmysły, którymi dysponuje dziewczynka, kompensują ten jeden brak, starają się wypełnić lukę. Niestety, nikt z nas nie jest w stanie w pełni pojąć istotę tego procesu, nie możemy wejść w skórę osoby niesłyszącej/niewidzącej/niepełnosprawnej i tak naprawdę poczuć, jak to jest. Możemy tylko starać się zrozumieć.
„Tydzień Konstancji” Olga Masiuk, Ewa Stiasny, Dwie Siostry

Klimat książki tworzą również minimalistyczne, ale pełne treści ilustracje Ewy Stiasny. Przypominają cienie, sylwetki i kształty wyłaniające się gdzieś z mroku i doskonale dopowiadają treść.

Prosta, wiarygodna narracja pełna zabawnych scenek, charakterystycznych ciepłych postaci sprawia, że książka czyta się sama i świetnie nadaje się do wspólnej lektury nawet z młodszymi dziećmi. Z naszych rodzinnych lektur pamiętam jednak, że jednemu ze słuchaczy trochę przeszkadzał nieco przesłodzony sposób mówienia głównej bohaterki. Nie do końca się z tym zgadzam, ale obowiązek recenzencki wymaga, bym o tym wspomniała. Z dużym uznaniem zaś spotkały się zabawne słowne przekształcenia, przejęzyczenia, językowe łamańce.

Historia Konstancji pokazuje przede wszystkim, że mimo różnego sposobu doświadczania świata wszyscy, niezależnie od naszej sprawności, jesteśmy tacy sami. Marzymy, lubimy dobre jedzenie, chcemy być akceptowani i samodzielni, tęsknimy za bliskimi, przeżywamy śmierć naszych zwierzaków. Jesteśmy po prostu ludźmi. 

Książki szukajcie w bibliotekach.

TYDZIEŃ KONSTANCJI
Tekst: Olga Masiuk
Ilustracje: Ewa Stiasny
Wydawnictwo: Dwie Siostry
Data wydania: 2008
Oprawa: twarda
Liczba stron: 132
Format / forma: kieszonkowa
Sugerowany wiek: 6+
Copyright © 2017 Mamobab czyta