„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, czyli zielono mi

07 kwietnia

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, czyli zielono mi

Grabki i łopatki gotowe? Nawozy i sadzonki kupione? Zapas odpowiedniej ziemi zgromadzony? Przyszła wiosna, czas, by zatroszczyć się o przydomowe ogrody, ogródki, grządki, rabatki, kwiaty, zioła. Pora odświeżyć balkonowe donice. Ogrodnicy, doświadczeni i początkujący, ruszają do boju. Stawka jest wysoka. Każdy przecież marzy o najpiękniejszym zieleńcu. Może warto więc poszukać nieoczywistych inspiracji, niecodziennych rozwiązań. Nudnym oklepanym tujom mówimy stanowcze NIE.

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry


Jak zwykle z pomocą przychodzi literatura przedmiotu i kolejny tom cyklu S.E.R.I.A. - „O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”. Nie znajdziecie w nim porad, jak dbać o zasiewy, nie szukajcie tu też informacji, które rośliny sprawdzą się w cieniu, a które potrzebują do życia palącego słońca. O nie. Ewa Kołaczyńska, architektka krajobrazu, prezentuje bowiem czterdzieści dwa mniej lub bardziej oryginalne rozwiązania na urządzenie zielonych miejsc. Czterdzieści dwa prawdziwe ogrody z całego świata.

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry

Na ponad stu pięćdziesięciu stronach autorka snuje ciekawą, wciągającą opowieść o sztuce ogrodnictwa. Napisaną lekkim, zwięzłym językiem dostosowanym do dziecięcego odbiorcy. Przy okazji przekazuje mnóstwo wiedzy z zakresu przyrody, techniki, kultury i historii, informacji, które mogą zaskoczyć nawet dorosłych. Już we wstępie widać, że młody czytelnik będzie tu traktowany poważnie. Książka zaczyna się bowiem jak każda prawdziwa naukowa pozycja od próby zdefiniowania podstawowych pojęć, od rozważań (krótkich), czym tak naprawdę jest ogród, jakie pełni funkcje.
„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry

Różnorodność prezentowanych form zadziwia, kreatywność projektantów robi wrażenie. Czytelnicy odwiedzą między innymi zielone plaże w samym centrum Berlina, tulipanowy zawrót głowy w Keukenhof oczywiście w Holandii, szwajcarską fabrykę pełną pnączy i ogród kaktusów na Wyspach Kanaryjskich. Polskę reprezentuje ogród na dachu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Magiczne miejsce.
„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry


Autorka sięga również do historii i przedstawia choćby wiszące ogrody Babilonu (przy okazji prezentując pozostałe cuda starożytnego świata), barokowy ogród w Wersalu i renesansową Villę d'Este pełną źródeł, fontann, wodnych kaskad, wodospadów i sadzawek. W wielu przypadkach pokazano również jak odczytywać symboliczne znaczenia zapisane w samych projektach, kompozycji zieleni, elementach małej architektury. Doskonały przykład to przedziwny japoński ogród kamienny, w którym jedyne rośliny to kępki mchu. Pełen przekazu ogród bez nasadzeń. Warto również zwrócić uwagę na ogrody - pomniki, miejsca upamiętniające jakieś wydarzenie, jak choćby również japoński ogród 100 schodów poświęcony ofiarom trzęsienia ziemi w Kobe


„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry

Czasami jest dość dziwacznie, choć muszę przyznać, że zawsze efektownie. Często ogród stanowi pole ekspresji artystycznej, przestrzeń, na której można malować, rzeźbić, tworzyć, wykorzystując przy tym nie zawsze oczywiste materiały. Spójrzcie choćby na kaktusowe łoże, zaczarowane świetlne pole czy ogród jak z horroru, pilnowany przez całą dobę przez strażników. Zgromadzono w nim bowiem potencjalnych zabójców, trujące rośliny. Niektóre muszą być trzymane w klatkach! Innym razem jest na wskroś użytecznie, ekologicznie i po coś (przykładowo miejska farma w Nowym Jorku czy leczniczy ogród w szpitalu dziecięcym w Chicago).

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry


Ogrody pionowe pnące się po ścianach budynków, balkonowe drzewa w Mediolanie, ogród w szczelinie na betonowym podwórku czy kieszonkowy park w Nowym Jorku udowadniają, że zieleń można mieć wszędzie, niemal w każdym, nawet pozornie nieprzyjaznym miejscu. Okazuje się, że brak przestrzeni, idealnych warunków nie jest żadnym ograniczeniem. Patrzę teraz na moje własne mieszkanie i trochę mi głupio. Brak słońca to chyba tylko zwykła wymówka, niezdarne wytłumaczenie ogrodniczych porażek. Czas wziąć się do roboty.

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry

Autorzy zapraszają również czytelników do kreatywnej zabawy. Najmłodsi mogą podróżować po książce śladami czerwonego ptaszka, wyszukiwać różnice pomiędzy rysunkami lub ukryte postaci. Znajdziemy tu także instrukcję samodzielnego wykonania modnego ostatnio lasu w butelce albo oryginalnego latającego ogrodu. Przyznam, że kusił mnie słoikowy zieleniec, gdyż wydawał mi się tak prosty, że nawet urodzony zabójca wszystkich roślin, czyli ja, da radę utrzymać go przy życiu. Na szczęście ktoś mi uświadomił, że zamknięty ekosystem do przetrwania potrzebuje jednego elementu spoza pojemnika. Naturalnego światła. A tego w moim domu jest bardzo bardzo mało.

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry

„O.G.R.Ó.D.” pod względem graficznym nie ustępuje pozostałym częściom cyklu S.E.R.I.A. (na blogu recenzowałam już dwa tomy - „D.O.M.E.K.” i „M.O.D.A."). Przejrzysty układ, spis treści w formie map, ikony i ikonki, wyliczenia, wypunktowania, schematy, komiksowe dymki - wszystkie te elementy sprawiają, że książka jest przyjazna w odbiorze nawet dla młodszych dzieci. Lekkie, bajecznie kolorowe ilustracje Adama Wójcickiego w dowcipny, humorystyczny sposób dopowiadają tekst, uzupełniają informacje. Prosto, czytelnie i przede wszystkim atrakcyjnie.

„O.G.R.Ó.D., czyli olśniewające grządki i rabatki ówczesne i dzisiejsze”, Ewa Kołaczyńska, Adam Wójcicki, Dwie Siostry

„O.G.R.Ó.D.” to książka, która zaciekawi i pięciolatka, i dorosłego. Przystępnie, ale nie infantylnie, z humorem, ale i z ogromem ważnych informacji i solidnej wiedzy to przepis, który sprawdza się we wszystkich częściach cyklu S.E.R.I.A. Ten tom również nie zawodzi.

O.G.R.Ó.D., CZYLI OLŚNIEWAJĄCE GRZĄDKI I RABATKI ÓWCZESNE I DZISIEJSZE
Tekst: Ewa Kołaczyńska
Ilustracje: Adam Wójcicki
Wydawnictwo: Dwie Siostry
Seria: S.E.R.I.A.
Data wydania: 2016
Liczba stron: 168
Oprawa: twarda
Format/forma: kwadratowe midi
Sugerowany wiek: 5+

„D.O.M.E.K.”, „Archistoria", „Ale miasta”, czyli domki, domy, budynki, budowle, miasta

03 kwietnia

„D.O.M.E.K.”, „Archistoria", „Ale miasta”, czyli domki, domy, budynki, budowle, miasta

Domy, domki, budynki. Miasta, miasteczka, wsie i osiedla. Mieszkałam w wielu miejscach i nauczyłam się jednego. Architektura ma znaczenie, wpływa na jakość naszego życia i nie chodzi tu tylko o względy estetyczne. Czuję, że piszę o oczywistościach. Z drugiej  strony kilka lat w spartaczonym pod wszystkimi możliwymi projektowymi aspektami miejscu udowodniło  mi, że ta podstawowa wydawałoby się myśl jest obca ludziom decydującym o świecie wokół nas. Urzędnikom, decydentom, deweloperom i - co najgorsze - niektórym architektom. Cóż na wiele rzeczy mamy jedynie ograniczony wpływ, ale najbliższe otoczenie możemy kształtować sami. Dobre i to.
„D.O.M.E.K” Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Dwie Siostry, „Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor , „Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia

Skąd jednak czerpać wzorce? Gdzie szukać inspiracji? Jak nauczyć się odróżniać dobre projekty od tych, które nigdy nie powinny zostać zrealizowane? Można się tego nauczyć, a edukację najlepiej rozpocząć już od najmłodszych lat. Od pierwszych budowli z klocków, od nieporadnych jeszcze rysunków. Nigdy nie jest za wcześnie. Z pomocą jak zwykle przychodzi literatura, w tym przypadku pozycje poświęcone niesamowitym budynkom, budowlom i konstrukcjom. Jedną z takich książek przedstawiałam już na blogu - to „Monumentalne. Cuda i rekordy architektury” (klik do recenzji), w której Sarah Tavernier i Alexandre Verhille przybliżają (nie tylko) młodszym czytelnikom najsłynniejsze lub w jakiś sposób zadziwiające obiekty z całego świata. Dziś kolejne trzy: „D.O.M.E.K.”, „Archistoria” i trochę inne, ale wpisujące się doskonale w temat „Ale miasta”.
„D.O.M.E.K” Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Dwie Siostry
„D.O.M.E.K.” Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Dwie Siostry

„D.O.M.E.K., czyli doskonałe okazy małych i efektownych konstrukcji” to debiut Aleksandry i Daniela Mizielińskich. Lektura wciągająca i zaskakująca, dziś już klasyk znany chyba wszystkim, który zapoczątkował świetny cykl S.E.R.I.A.* Ten podręcznik domkologii stosowanej zawiera opis trzydziestu pięciu domków, czyli trzydzieści pięć dowodów na nieograniczone możliwości ludzkiej wyobraźni. Dom norkę (ukochany❤), bąblowiec, dmuchaniec, wielki dom z ogromnymi kolcami, żagiel, rurę, UFO, specjalny domek do picia herbaty i wiele wiele innych. Wszystkie opisane lekkim, pełnym humoru językiem.

„D.O.M.E.K” Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Dwie Siostry
„D.O.M.E.K.” Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Dwie Siostry


Leksykon ten to z jednej strony fantastyczna, pobudzająca fantazję i kreatywność lektura, z drugiej przewodnik po awangardowych jeszcze nie tak dawno projektach, które już na stałe weszły do kanonu klasycznych realizacji architektonicznych. Mimo lekkiej, przystosowanej do percepcji małego czytelnika formy, książka ta to solidne kompendium wiedzy o sztuce projektowania budynków mieszkalnych w drugiej połowie XX wieku.
„D.O.M.E.K” Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Dwie Siostry
„D.O.M.E.K.” Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Dwie Siostry

„D.O.M.E.K.” to także pozycja idealnie opracowana pod względem graficznym. Uwielbiam charakterystyczną kreskę duetu Mizielińskich - trochę prześmiewczą, momentami wręcz karykaturalną, pełną jednak ciepła i dzięki dobrze dobranej, wyrazistej kolorystyce atrakcyjną już dla maluchów. Każdy domek został zabawnie opisany nie tylko słowem, ale i obrazem według jednego czytelnego schematu, którego istotnym elementem są łatwe do rozszyfrowania ikonki. Dzięki nim poznajemy architektów, kraj, w którym dany dom się znajduje, datę zbudowania, materiał, z którego został wytworzony i jeszcze kilka istotnych informacji. Dodatkowo poruszanie się po książce ułatwiają wygodne, przejrzyste mapki, odnośniki, opisy rysunków, szkicowe plany budynków. Co więcej, w wielu przypadkach autorzy starają się pokazać szerszy kontekst kulturowy bądź naukowy. Mali czytelnicy dowiedzą się między innymi, co się robi w laboratorium hydrobiologii, kogo można spotkać w UFO i co łączy dwa Sfinksy.
„D.O.M.E.K” Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Dwie Siostry
„D.O.M.E.K.” Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Dwie Siostry

Wydawca rekomenduje książkę dzieciom powyżej piątego roku życia. I słusznie, choć przyznam, że „D.O.M.E.K." w 2008 roku podbił serce pewnej dziś już nastoletniej trzylatki. Nie skupiała się na tekście, na to było stanowczo zbyt wcześnie, ale ilustracje to było to. Wertowane, analizowane bawiły, zaskakiwały i stanowiły inspirację do wymyślania własnych konstrukcji typu 'złączyłam trzy klocki. Mamo, co to?'.

„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor
„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor

„Archistoria” to pozycja nieco poważniejsza, bardziej wymagająca, nietypowy leksykon, w którym autorka, architektka Magdalena Jeleńska, przygotowała ciekawy przegląd najważniejszych lub najciekawszych budowli z całego świata. Nie ogranicza się przy tym jedynie do współczesności, sięga głębiej, aż do starożytności, wspominając przy tym gdzieniegdzie o czasach prehistorycznych. Nie jest to jednak klasyczny, chronologiczny wykład z dziejów architektury. Punktem wyjścia do snucia opowieści staje się tutaj bowiem materiał (kamień, cegła, beton, szkło), funkcja lub forma (dom, wieża, most, łuk, kopuła, budowla centralna, bazylika). W sumie znajdziemy tu ponad sto fascynujących realizacji ze wszystkich epok i zakątków świata, w tym między innymi piramidy, zigguraty, pałace, fabryki, obiekty sakralne i biurowce.
„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor
„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor

Konstrukcja książki pozwala wychwytywać różnice i podobieństwa, rozwój różnych technologii i ciągłość samej myśli architektonicznej. Niektóre informacje zadziwiły moje dzieci. Choćby beton, który kojarzy się raczej z współczesnością. Okazuje się, że stosowano go już w starożytnym Rzymie do wznoszenia świątyń, akweduktów, dróg, łuków i kopuł.
„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor
„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor

Większą część tekstu napisano raczej prostym, dziecięcym językiem, choć pod względem nasycenia szczegółami, konkretami dostosowanym raczej do możliwości poznawczych starszych uczniów. Momentami jednak (na szczęście bardzo rzadko!) pojawia się dość suchy, naukowy styl, który młodszych może po prostu nużyć. Autorka nie unika terminów branżowych, dba przy tym, by zawsze były one obrazowo wytłumaczone. I to z reguły się udaje.
„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor
„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor

Lekturę ułatwia również podzielenie poszczególnych opisów na krótkie, treściwe podpunkty. Forma książki pełnej ciekawostek, anegdotek, porównań pozwala już młodszym nastolatkom na naukę rozumienia architektury. Naukę nie poprzez żmudne wkuwanie formułek i definicji, ale poprzez zanurzenie się w świecie cegieł, szkła, betonu i kamienia, który naprawdę może fascynować, zachwycać aluzjami, symbolami. Warto w budynkach widzieć więcej niż tylko gołe ściany.
„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor
„Archistoria” Magdalena Jeleńska, Acapulco Studio, Muchomor

Oczywiście, jak na pozycję o doskonałych formach w skali makro przystało, „Archistoria” to książka dobrze zaprojektowana. Oprawa graficzna, za którą odpowiadało Acapulco Studio, czyli Agata Dudek i Małgorzata Nowak, jest przemyślana w każdym calu. Od atrakcyjnej typografii, geometrycznych, przyciągających wzrok kształtów po dobry balans pomiędzy dosłownością, odwzorowaniem rzeczywistości a umownością, grą obrazem i znaczeniem. Wszystko to okraszono dość dużą dozą humoru. 

„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia
„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia

„Ale miasta” z tekstem Joanny Łozińskiej przenoszą architektoniczne poszukiwania lekturowe na wyższy poziom. To nie książka o konkretnych budynkach, ale o ich masie. To wstęp do zrozumienia, czym jest urbanistyka i jak kształtuje ona nasze życie. Postawienie budynku, nawet najwspanialszego, to przecież dopiero pierwszy krok. Potrzebne jest dopełnienie, kontekst, który daje otoczenie. Wpisanie projektu w tkankę miasta (i ogólniej przestrzeni) to sztuka, którą niestety dziś traktuje się po macoszemu. Ponad połowa ludzi na Ziemi mieszka w miastach. To zobowiązuje.

„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia
„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia
Autorzy prezentują w sumie sylwetki czterdziestu jeden miast. Każde z nich jest inne, czymś zadziwia, zaskakuje, każde ma bądź miało swoją wyrazistą tożsamość. Poznajemy miasta uznawane w różnych wierzeniach za święte (Waranasi, Jerozolima) i miasta pęknięte, sztucznie podzielone wbrew tradycji, wbrew genezie arbitralną decyzją polityków (Berlin i mur, Nikozja, Cieszyn). Te zbudowane klasycznie i te z drewna i papieru, z gliny i wykute w skale. Odwiedzamy metropolie w rozkwicie i miejsca, które już nie istnieją. Te, które umierają, i te, które rozprzestrzeniają we wszystkich kierunkach - pochłaniające nie tylko tereny wokół, ale i opanowujące podziemia i pnące się do chmur. Wreszcie miasta, które jak feniks rodzą się na nowo.
„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia
„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia

Niemal każdy z opisów dowodzi, że w architekturze miast, ich układzie zapisana jest historia świata. Dlaczego niektóre miejsca są do siebie tak podobne, mimo że wcale nie znajdują się blisko siebie? Skąd się wzięły architektoniczne schematy, według których lokowano osady? Dlaczego akurat w Stanach Zjednoczonych tak często spotykamy miasta duchów? I wreszcie jak to możliwe, że istnieją monumentalne wręcz miasta, o których świat zapomniał na tysiąclecia? Tajemnicze, zagadkowe, zagubione gdzieś w dżungli czy na pustyni? Odpowiedzi szukajcie w książce. Autorka zadbała o niezbędny kontekst historyczny - z jednej strony szkicowy, ale z drugiej wyjaśniający to, co najważniejsze. 

„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia

To nie tylko historia sukcesów, ale i architektonicznych porażek, miast, w których zabrakło najważniejszego - życia (Brasilia). Do wyobraźni przemawiają przykłady tego, jak życie weryfikuje nawet najlepsze wizje projektantów (np. Petersburg, Masdar). O tożsamości miasta, jego obliczu decyduje bowiem połączenie dwóch składników - architektury (nie zawsze poprzedzonej planowaniem) i ludzkich potrzeb. Autorzy w wielu miejscach, na przykładzie konkretnych miejsc, poruszają problemy, z którymi mierzy się wiele metropolii. Przykładem choćby Wenecja i turyści. Niezbędni i zbędni jednocześnie. Napędzający gospodarkę miasta i jednocześnie działający na nie destrukcyjnie. Jak to połączyć? Czy zatrute środowisko w Chinach to skutek uboczny rozwoju, którego nie dało się w żaden sposób uniknąć? A może istniał sposób, by zapobiec degradacji otoczenia wcześniej? Autorka nie daje odpowiedzi, bo i nie takie jest jej zadanie. Prowokuje jedynie do myślenia, do zadawania pytań.
„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia
„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia

„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia
Tekstowi towarzyszą ciekawe ilustracje autorstwa Maćka Blażniaka. W dość prostych, niekiedy  wręcz geometrycznych formach udało mu się oddać ducha opisywanych miejsc, wychwycić to, co najważniejsze. Największe wrażenie zrobił na mnie przejrzysty układ książki. Każdy rozdział poprzedzają niemal puste wielkie czerwone strony z krótkim niemal filozoficznym wprowadzeniem, sugestią, w jaki sposób powinniśmy spojrzeć na prezentowane w dalszej części miasta. To chwila refleksji, zatrzymania się, przemyśleń. Podobną funkcję pełnią rozkładówki wypełnione jedynie obrazami - konkretnymi migawkami z życia mieszkańców, czasami przypominającymi gigantyczne pocztówki, zawsze zawierającymi jakiś symbol, klucz, przesłanie. 



„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia
„Ale miasta” Joanna Łozińska, Maciek Blaźniak, Wytwórnia

Wszystkie trzy pozycje opowiadają o tym samym - o architekturze i jej związkach z historią, kulturą. Każda z nich skupia się jednak na czymś innym, prezentuje świat niesamowitych konstrukcji, projektów z odmiennej perspektywy. „D.O.M.E.K.” pokazuje to, co najbliższe, tuż obok. Dom, miejsce do mieszkania. „Archistoria” uzupełnia ten obraz o to, co nieco dalej. „Ale miasta” odchodzą od szczegółu, w nich widzimy całość, uogólnienie, możemy wpisać uzyskaną wcześniej wiedzę w szerszy kontekst. I taka też jest najlepsza kolejność poznawania architektonicznego elementarza. Od własnego domu po ulicę, od ulicy po miasto (lub wieś lub jeszcze coś innego), od miasta po cały świat. 

Autorzy wszystkich książek uwzględnili również polskie realizacje. Poznamy projekt domku dla bezdomnych Krzysztofa Wodiczki, igloo Witolda Lipińskiego i dom na cienkich nogach Przema Łukasika. Dowiemy się, z czego zbudowano Bazylikę Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku, zamek w Malborku, Muzeum Katyńskie i szczecińską Filharmonię. Zobaczymy pewną kamienicę w Kazimierzu Dolnym, wieżę książęcą w Siedlęcinie, arkę w Brennej, most spawany w Maurzycach i wrocławską Halę Stulecia. Wreszcie wybierzemy się na wycieczkę do Trójmiasta, Podkowy Leśnej i Cieszyna.

Czytajcie z dziećmi książki o architekturze. Wspólnie. Być może w przyszłości świat wokół nas stanie się piękniejszy, bardziej funkcjonalny, przyjaźniejszy. „D.O.M.E.K.” zaciekawi już 4-, 5-latka, „Archistoria” i „Ale miasta” to pozycje dla bardziej zaawansowanego czytelnika, mniej więcej 8-, 9-letniego. Górnej granicy wiekowej nie określę. Wszystkie trzy książki przeczytałam z wielką przyjemnością (pierwszą wielokrotnie) i zaświadczam, że nawet dorośli znajdą w nich mnóstwo smaczków, anegdotek, informacji i po prostu solidnej wiedzy. Bardzo polecam.


News z ostatniej chwili. „Ale miasta” zostały nagrodzone przez Łódź Design Festiwal w plebiscycie must have 2019. Serdecznie gratuluję!
*S.E.R.I.A gościła już na blogu. Klik do recenzji jednego z tomów - M.O.D.A

D.O.M.E.K., CZYLI DOSKONAŁE OKAZY MAŁYCH I EFEKTOWNYCH KONSTRUKCJI
Tekst i ilustracje: Aleksandra i Daniel Mizielińscy (w wydaniu Mamobaba jeszcze Aleksandra Machowiak)
Wydawnictwo: Dwie Siostry
Seria: S.E.R.I.A.
Data wydania: 2009 (wydanie II)
Liczba stron: 152
Oprawa: twarda
Format/forma: kwadratowe midi
Sugerowany wiek: 5+



ARCHISTORIA
Tekst: Magdalena Jeleńska
Ilustracje: Acapulco Studio (Agata Dudek, Małgorzata Nowak)
Wydawnictwo: Muchomor
Data wydania: 2018
Liczba stron: 96
Oprawa: twarda
Format/forma: maksi
Sugerowany wiek: 10+



ALE MIASTA
Tekst: Joanna Łozińska
Ilustracje: Maciek Blaźniak
Wydawnictwo: Wytwórnia
Data wydania: 2018
Liczba stron:
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
Format/forma: maksi
Sugerowany wiek: 10+ (według Mamobaba 8+)


„Maleńki król”, czyli nie ma jak rodzina

21 marca

„Maleńki król”, czyli nie ma jak rodzina



„Maleńki król” to współczesna, minimalistyczna baśń o miłości, rodzinie i spełnieniu. Baśń prosta w treści, bogata w znaczenia. Taro Miura po raz kolejny mnie zaskoczył, uwiódł i zmusił do przemyśleń.

„Maleńki król” Taro Miura, Wydawnictwo Dwie Siostry


Opowieść zaczyna się jak każda klasyczna baśń od zwyczajowej formuły „Dawno, dawno temu...” I już wiemy czego się spodziewać, i już czujemy klimat. I nagle Miura przełamuje schemat. W dalszej części książki poznajemy bowiem głównego bohatera, nietypowego władcę, tytułowego maleńkiego króla. Król wcale nie jest po baśniowemu królewski. Nie roztacza aury wielkości, nie emanuje majestatem. Wręcz przeciwnie. Niski, niepozorny monarcha jest po prostu smutny. Wszystko go przytłacza, władza, odpowiedzialność, gigantyczny zamek, ogromny stół, zbyt duży koń i łóżko, w którym można się zgubić. Przede wszystkim zaś maleńki król czuje się przeraźliwie samotny. Towarzyszą mu jedynie strzegący jego bezpieczeństwa nieodłączni żołnierze.

„Maleńki król” Taro Miura, Wydawnictwo Dwie Siostry

„Maleńki król” Taro Miura, Wydawnictwo Dwie Siostry

Wszystko zmienia się jednak, gdy miniaturowy władca znajduje miłość, wielką księżniczkę. To ona, a potem gromadka dzieci wypełniają pustkę. Pasują idealnie jak element układanki. Dopełniają, uzupełniają, wreszcie tworzą całość. Mały król zakłada rodzinę, a jego życie zyskuje sens. Szczęściarz.
„Maleńki król” Taro Miura, Wydawnictwo Dwie Siostry

Krótka historia przedstawiona została w bardzo prosty, wręcz ascetyczny sposób. Każda strona, czasami nawet rozkładówka, to jedno, dwa zdania. Nie znajdziecie tu opisów pełnego przepychu pałacu, bogatego tła, wysublimowanych portretów psychologicznych. Mura przedstawia samą esencję problemu, posługuje się konkretem, przykładem, ale robi to w niezwykle przejmujący sposób. Warto zawczasu przygotować chusteczki, pojawienie się u wrażliwszych łez wzruszenia jest bardzo prawdopodobne.
„Maleńki król” Taro Miura, Wydawnictwo Dwie Siostry

„Maleńki król” Taro Miura, Wydawnictwo Dwie Siostry

Opowieść równolegle toczy się w warstwie graficznej. Uproszczone geometryczne kształty przypominają dziecięce budowle z klocków lub pierwsze wycinanki, kolaże z barwnego papieru. Efekt ten wzmacnia dobór wyrazistych, pełnych ekspresji kolorów. Cała książka przypomina zabawę w odgrywanie ról, bajkowe przedstawienie, w którym każdy element scenografii jest w stu procentach przemyślany. Choćby zróżnicowane tło. W pierwszej części, pełnej smutku, samotności Miura wypełnia strony przytłaczającą czernią. I nagle wraz z pojawieniem się rodziny zmienia się wszystko. Dwie białe karty wprowadzające postać wielkiej księżniczki i dzieci, a potem wybucha feeria barw - róż, żółć, turkus, czerwień, zieleń - symbolizujące radość, życie, szczęście.

„Maleńki król” Taro Miura, Wydawnictwo Dwie Siostry


Autorowi udało się osiągnąć niemal niemożliwe - nowocześnie opowiedzieć o tradycyjnych wartościach. Lubię to proste przesłanie, choć nieco przerasta mnie wizja rodziny aż tak wielodzietnej. Poruszamy się przez cały czas w konwencji baśni, więc nie czepiam się tezy, że szczęście można znaleźć tylko u boku żony. Jak jest król, to jest księżniczka lub królewna. Jak jest księżniczka, to jest ślub. Zazwyczaj z księciem, ale to tylko drobne odstępstwo od schematu.

To literalne odczytanie, niemal dosłowne. Mamy jednak do czynienia z baśnią. Nietypową, współczesną, ale wciąż odwołującą się do tradycji gatunku. Baśń to symbol, metafora. Szukajmy więc w tej opowieści szerszego przekazu, głębszej treści. Nawet przedszkolaki dostrzegą, że Miura po prostu pisze o szczęściu płynącym z naszych relacji z innymi ludźmi i o przejmującej samotności, która nie daje żadnej radości, nawet jeśli do dyspozycji mamy najbardziej atrakcyjne rzeczy na świecie.

MALEŃKI KRÓL
Tekst i ilustracje: Taro Miura
Tłumaczenie: Anna Zalewska
Wydawnictwo: Dwie Siostry
Seria: Polecane z zagranicy
Data wydania: 2018
Oprawa: twarda
Liczba stron: 32
Format/forma: midi
Sugerowany wiek: 3+


„Dziewczynki latają wysoko”, czyli możesz zostać nawet Marsjanką

20 marca

„Dziewczynki latają wysoko”, czyli możesz zostać nawet Marsjanką



Dziewczynki mają plany, pasje. Potrafią wytrwale dążyć do realizacji swych marzeń. Ćwiczą, trenują, uczą się. Normalne, prawda? I w pewnym momencie nadchodzi wielki krach, zderzenie z życiem, kolizja ze światem oczekiwań innych. Bach, bum i po wszystkim. Pojawiają się wątpliwości, strach, kompleksy znajdują pożywkę, by pięknie się rozwijać. Jak chwasty. Otoczenie podcina skrzydła. Zamiast latać, my, dziewczynki, a potem kobiety, zostajemy na Ziemi. Coś nas wgniata w rzeczywistość.

„Dziewczynki latają wysoko”, Raquel Diaz Reguera, Wydawnictwo Debit


Raquel Diaz Reguera w doskonale prostej książce „Dziewczynki latają wysoko” próbuje odpowiedzieć na pytanie, dlaczego tak się dzieje. Trzy dziewczynki, trzy analogiczne sytuacje, a może, jak zaznacza autorka, jedna historia wszystkich dziewczynek na całej planecie. Wszystkich może nie, ale większości na pewno. To opowieść o przyczynach porzucenia marzeń, genezie obniżenia oczekiwań i powodach ograniczania własnych ambicji. Opowieść trudna, choć skrojona tak, by zrozumiały ją nawet starsze przedszkolaki, z bohaterkami, z którymi niezwykle łatwo się utożsamić.

„Dziewczynki latają wysoko”, Raquel Diaz Reguera, Wydawnictwo Debit

„Dziewczynki latają wysoko”, Raquel Diaz Reguera, Wydawnictwo Debit


Lekka jak piórko Amelia planuje zostać pilotką, małomówna Helena pisarką, a krągła i szybka Martyna skrzypaczką. Różnią się, ale to mało istotne. Ważne, że wiedzą, czego chcą. A jeszcze ważniejsze, że po prostu to robią, bez zastanawiania się, rozważania, czy się do tego nadają, czy dadzą radę. Próbują. Wspomaga ich pan CHCIEĆ-TO-MÓC, tkacz skrzydeł.

„Dziewczynki latają wysoko”, Raquel Diaz Reguera, Wydawnictwo Debit

„Dziewczynki latają wysoko”, Raquel Diaz Reguera, Wydawnictwo Debit


Niestety, na świecie grasuje pewna banda, którą doskonale znają wszystkie kobiety, te duże i te małe. To panowie NIE-UDA-CI-SIĘ, LUSTERECZKO, NIERÓWNOŚĆ oraz dwie damy Pani-UTKA i Pani URODA-ZEWNĘTRZNA. Knują, spiskują i szepcą do ucha. Musisz być taka i owaka, nie jesteś taka jak inne, brzydulo, chłopcy to dopiero... Mnóstwo kamyków, które obciążają, tysiące krzywdzących stereotypów, które wciąż powtarzane i powtarzane dziewczyny traktują jak objawione prawdy. I zaczynają w nie wierzyć, wątpić we własne umiejętności. Każde złe słowo, każda nieobiektywna uwaga powodują, że coraz bardziej obniżają pułap, nie wykorzystują swoich talentów, możliwości. Przestają wierzyć w siebie. Na szczęście spotykają młodszą koleżankę, Emilkę, która chce zostać Marsjanką. Zwykłą Marsjanką.

„Dziewczynki latają wysoko”, Raquel Diaz Reguera, Wydawnictwo Debit


Reguera nie odkrywa przy tym literackiej Ameryki, a po prostu nazywa rzeczy po imieniu, opisuje smutną rzeczywistość, korzystając z czytelnych, wręcz oczywistych środków. Odczytanie znaczenia symbolicznych nazw (nazwisk) bohaterów, słowotwórczych przekształceń (doskonałe onemusze) nie sprawi kłopotów nawet przedszkolakom, podobnie sama konstrukcja fabuły. Nic nie odwraca uwagi od głównego przekazu, nie ma tu zbędnych treści. 


„Dziewczynki latają wysoko”, Raquel Diaz Reguera, Wydawnictwo Debit

On bowiem właśnie jest najważniejszy. To optymistyczna historia, która motywuje, pokazuje, że wszystko tak naprawdę jest możliwe. O pozytywnym przesłaniu świadczy już sam tytuł - stwierdzenie faktu, bez żadnych dodatkowych uwarunkowań. Przy okazji opowieść stanowi również świetny punkt wyjścia do rozmów o wzorcach kobiecości, o dyskryminacji ze względu na płeć, o tym, czy bycie dziewczyną nas ogranicza, czy wręcz przeciwnie. Reguera rzuca hasła, wskazuje i nazywa problemy. To my, dorośli pośrednicy, możemy uzupełnić je przykładami, wzbogacić o konkret dostosowany do dojrzałości dziecka. 
„Dziewczynki latają wysoko”, Raquel Diaz Reguera, Wydawnictwo Debit


Rzadko przypinam książkom etykietę lektura obowiązkowa!. Tym razem nie mam wątpliwości, że to pozycja, którą bez wyjątków powinniśmy czytać dzieciom. Dziewczynkom przede wszystkim, ale i chłopcom. Nawet jeśli jesteśmy świadomymi rodzicami, wiemy, jakiego przekazu unikać, by nasze córki stały się w przyszłości niezależnymi i silnymi kobietami. Otoczenie bowiem pełne jest panów NIE-UDA-SIĘ, wciąż na wolności grasuje pani URODA-ZEWNĘTRZNA, w szkole, a nawet w przedszkolu szarogęsi się pan NIERÓWNOŚĆ. Pozostali członkowie tej bandy również nie składają broni. Jeśli wiemy, jak atakują, możemy się przed nimi bronić. Warto więc, by wiedzę taką dzieci zdobyły jak najwcześniej. Lepiej zapobiegać niż leczyć. Dosłownie i w przenośni. „Dziewczynki latają wysoko” to literacka szczepionka przeciw zaniżonej samoocenie, życiu zgodnie z oczekiwaniami innych, a nie w zgodzie z własnym ja. Najlepiej zadziała podana 6-, 7-, 8-letnim małym kobietom, ale spełni swą inspirującą funkcję również później.


DZIEWCZYNKI LATAJĄ WYSOKO
Tekst i ilustracje: Raquel Diaz Reguera
Tłumaczenie: Tomasz Pindel
Wydawnictwo: Debit
Data wydania: 2018
Liczba stron: 48
Oprawa: twarda
Format/forma: midi
Sugerowany wiek: 5+

„YE”, czyli po prostu baśń

14 marca

„YE”, czyli po prostu baśń


Oto on. Młody, niedojrzały, nieporadny. Mieszka gdzieś na krańcu świata, nad którym unosi się cień niedawnej wojny. Walki o kolory, którą wygrał tajemniczy Król bez Barw. Wszyscy nazywają go po prostu Ye, gdyż to jedyne, co potrafi powiedzieć. I właśnie on, niemal niemowa, może nawet wioskowy głupek, zostaje naznaczony straszną klątwą. Do niego trafia pióro czarnego kruka, pozostałość po bombie, która spadała na jego dom.
Spójrzcie na okładkę. Oto on. Jeszcze młody, niedojrzały, nieporadny. Groteskowo przerysowany nieforemny nastolatek. Tytułowy bohater baśniowego komiksu „Ye”, który stworzył brazylijski rysownik Guilherme Petreca. Ciekawi was kim się stanie?




Wszystkie wydarzenia w dalszej części komiksu toczą się zgodnie z logiką rządzącą klasyczną baśnią. To ten niepozorny musi udać się w świat, by ocalić siebie, by dojrzeć. W drogę wyrusza chłopiec, powraca mężczyzna. Gdzieś tam, z dala od bezpiecznego domu, jeszcze dziecko stoczy symboliczną walkę ze złem, które ukrywa się nie tylko na zewnątrz, ale kłębi się przede wszystkim gdzieś w nim samym, wewnątrz. Jak w archetypowym rytuale inicjacyjnym drogę wieńczy przejście na następny poziom, o ile pokonane zostaną wszystkie jej etapy.






Jak w każdej baśni droga nie jest łatwa, a wręcz przeciwnie pełna pułapek, łatwo się tu zgubić, nieznane kusi, pociąg nie czeka na spóźnionego pasażera. Naiwny, niedoświadczony i zdaje się odrobinę oszołomiony Ye powoli uczy się poruszać w nowej rzeczywistości, czasami płacąc za to ogromną cenę. Musi zmierzyć się nie tylko z przeciwnościami losu, ale i z własnymi lękami. Jak w życiu spotyka na swej drodze ludzi dobrych, ale niestety także tych, którzy chcą go wykorzystać lub skrzywdzić. Jak odróżnić jednych od drugich? Komu zaufać, a od kogo trzymać się z daleka? Jak w tym wszystkim być sobą? Po której stronie się opowiedzieć? Czy możemy kierować własnym losem, czy nasz wpływ na życie jest raczej ograniczony? To wiedza, którą chłopak, jak każdy, kto dorasta, dopiero musi posiąść. I kolejne nowe przeżycia, sytuacje - te złe i te dobre, zbliżają do celu, do dojrzałości.





Zgodnie z baśniową konwencją symbol i metafora czają się tu wszędzie. Już sam początek opowieści, wstęp kieruje uwagę czytelnika nie na to, co w tekście (i w obrazie) dosłowne, ale na to, co kryje się głębiej - w symbolu, toposie, metaforze. Co więcej, klamrowa konstrukcja częściowo ujawnia zakończenie. Ważne jest bowiem to, co pomiędzy, czyli sama droga, zmiana, proces dojrzewania. Słowem - sam rytuał, a nie jego kres.



Archetypowe motywy, klasyczną baśniową topikę znajdziemy już w samej konstrukcji świata przedstawionego (motyw drogi, inicjacja, ostra dychotomia między złem a dobrem, postać YE stylizowana trochę na figurę baśniowego Jasia, wioskowego głupka i inne). Petreca na tym jednak nie poprzestaje, elementami znaczącymi wypełnia całą przestrzeń. Szkoda tylko, że sięga po obrazy oczywiste, trochę ograne. Król bez Barw symbolizowany przez czarne pióro kruka (no tak jak zło, to musi być kruk), bilet - przepustka do dorosłości otrzymana od ojca (no tak, błogosławieństwo musi być). Nawet dość ciekawa kwestia zdolności do świadomej komunikacji z otoczeniem, umiejętności dojrzałego artykułowania własnych potrzeb, wyrażania siebie z mojego punktu widzenia została przedstawiona zbyt łopatologicznie.





W komiksie przenikają się dwa światy. Ten baśniowy, nierealny, z tym rzeczywistym, w którym jeżdżą pociągi, latają samoloty, a ludzie wiodą jakieś tam nieskomplikowane życie. Kraina, w której osadzono akcję, nie jest przy tym umiejscowiona w konkretnym czasie i przestrzeni. Staje się terenem symbolicznym, dzięki temu uniwersalnym. Wspomniane wyżej atrybuty nowoczesności przeplatają się tutaj z artefaktami tworzącymi magiczny klimat, zwykła przestrzeń miasta z fantastyczną scenerią cyrku - klasycznego schronienia odmieńców czy pirackiego statku przynależącego do rzeczywistości złych, ezoteryka miesza się z codziennością. Słowem, narracja toczy się w sferze mitu (mitów), w której rządzi odmienna logika pozwalająca na przenikanie się, współwystępowanie różnych porządków.



Petrerca przy tym nie rozkłada mitu, archetypu na czynniki pierwsze, nie przekształca, nie reinterpretuje. Każdy element, nawet jeśli nie pochodzi z klasycznego repertuaru motywów baśniowych, umieszczony został dokładnie w tym miejscu, w którym powinien, i znaczy to, co znaczyć powinien. Tylko tyle. Baśń rozwija się jak zawsze, z właściwą sobie dynamiką. Kończy się również tak jak zwykle. Bez zaskoczenia. Z jednej strony dobrze, gdyż taka konstrukcja pozwala zanurzyć się w opowieści na poziomie najzwyklejszych emocji. Istota baśni, jej siła tkwi właśnie w powtarzalności schematów, toposów, zdarzeń. W ciągłym przetwarzaniu tego samego. Archetyp przecież nie podlega zmianom, to my, odbiorcy, musimy odkrywać go wciąż i wciąż na nowo.
Z drugiej strony trochę brakowało mi intelektualnego wyzwania, momentu zaskoczenia, jak choćby w znakomitym „Czerwonym wilczątku” Amélie Fléchais (klik do recenzji). To drobne rozczarowanie nie ujmuje nic narracji, wynika raczej z mojego wieku i czytelniczych oczekiwań.



Z tego też względu gdyby nie warstwa graficzna, pewnie szybko zapomniałabym o baśniowej historii przeobrażenia się Ye z chłopca w mężczyznę. Narracja prowadzona w obrazie bowiem zaskakuje, zachwyca i wbija się w pamięć. Jest tu wszystko to, co lubię. Groteskowe, lekko przerysowane postacie, nieoczywisty, surrealistyczny świat. Magia wyczarowana za pomocą prostej czarno-białej kreski i niezwykle finezyjnego cieniowania. Spójrzcie tylko na mimikę głównego bohatera. Porównajcie jego wyraz twarzy przedstawiony na okładce i ten oddany w ostatnim kadrze. Niby drobiazg, a oddaje tak wiele znaczeń.



Petreca ciekawie różnicuje kadry. Niektóre z nich wydają się surowe, minimalistyczne, inne z kolei zadziwiają bogactwem precyzyjnie rozrysowanych detali, szczegółów. Tak jakby drugi plan miałby grać pierwsze skrzypce. Mroczne, czarne tło wybranych scen sąsiaduje z jasnymi, wypełnionymi bielą. Każdy drobiazg, kolor ma tu znaczenie. Obok klasycznie rozpisanych stron pojawiają się wręcz malarskie rozkładówki, całostronicowe obrazy. Narracja zyskuje dzięki temu dynamikę, której trochę brakowało warstwie tekstowej, a oniryczny, odrealniony klimat grafiki wzmacnia baśniową konwencję. I ta okładka. Hipnotyzująca, zapowiadająca magię obrazu, kryjącą się w środku.

⇻⇺⇻⇺⇻⇺

„Ye" nie jest komiksem odkrywczym, historia w nim przedstawiona niczym nie zaskakuje. I dobrze. Takie właśnie są baśnie. Znane i nieznane jednocześnie, wyzyskujące wciąż ten sam archetyp zapisany gdzieś głęboko w naszej kulturze. Petreca sprawnie i przekonująco na własny sposób przedstawia prastary schemat inicjacji, dojrzewania. Na poziomie scenariusza robi to po prostu dobrze, jak świetny rzemieślnik. W warstwie graficznej zaś prezentuje prawdziwy kunszt. To już nie rzemiosło, to sztuka. Uniwersalna, czytelna dla każdego. I dla dwunastolatka, który za chwilę jak bohater komiksu będzie musiał ruszyć w swoją drogę, i dla dorosłego, który powinien zwrócić szczególną uwagę na ostatni kadr komiksu. Ten naprawdę ostatni.

YE
Scenariusz i rysunki: Guilherme Petreca
Tłumaczenie: Marek Cichy
Wydawnictwo: Mandioca
Data wydania: 2018
Liczba stron: 176
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
Format/forma: klasyczne komiksowe midi
Sugerowany wiek: 12+

Copyright © 2017 Mamobab czyta